İnşa kitabı-na xoş gəlmisiniz. Hər gün yeni hazır inşalar sayta əlavə olunur. İnşa mətnlərinə şərh yazıb fiknizi bildirə, irad və təkliflərinizi yaza bilərsiniz. İnşaları dostlarınızla paylaşaraq, daha çox adamın xəbərdar olmasına yardım edə bilərsiniz.

27.03.2018

"Don Kixot" əsərində humanizm və xeyirxahlıq ideyaları - hazır inşa

 "Don Kixot" əsərində humanizm və xeyirxahlıq ideyaları -  hazır inşa

        Dünya ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrindən biri Migel de Servantesdir. O, Avropa intibah mədəniyyəti tarixində satirik-realist roman ustası kimi tanınmış, özünün «Don Kixot» əsəri ilə dünya şöhrəti qazanmışdır. Əwəlcə cəngavərlik romanı yazmaq isləyən Servantes çox keçmədən bu fikirdən əl çəkmiş, «Don Kixot» əsərini də məhz cəngavərlik romanlarına parodiya kimi qələmə almışdır.
        «Don Kixot» romanı ümumbəşəri və dərin humanist ideyalar aşılayan gözəl sənət əsəridir. Əsərin qəhrəmanı Don Kixot oxuduğu cəngavərlik romanlarının təsiri altında romantik xəyallara düşərək keçmiş cəngavərlik ənənələrini yaşatmaq, şərə qarşı mübarizə aparmaq fikrinə düşür. O, keçmiş cəngavərlər kimi özünə Don Kixot adı verir, köhnə silahiarla silahlanır, Sanço Pansa adlı bir kəndlini də başdan çıxararaq özünə silahdaşıyan seçir və özünə xəyali bir «xanının» qəbul edərək yürüşə çıxır. Həmin gündən də Don Kixotun macəralarla dolu həyatı başlayır, başı bəlalar çəkir. Don Kixotun yer üzündə şərin kökünü kəsmək, haqq-ədaləti barpa etmək üçün göstərdiyi qəhrəmanlıqlar tamam əks nəticələr verərək onun özünə ziyanlar vurur. O, əvvəlcə yel dəyirmanlarını xalqa əzab verən əjdahalar hesab edir, sonra qoyun sürüsünü düşmən ordusu kimi başa düşür və onlarla mübarizəyə girişir. Sonra balaca çoban Andreasa arxa olmaq, hamilik etmək istəyir, kukla teatrının səhnəsində göstərilən tamaşanı həqiqi hesab edərək orada mavrlar tərəfindən mühasirəyə alınmış ispan kralını xilas etmək fikrinə düşür. Don Kixotun qəhrəmanlıqları hər dəfə onun özünün döyülməsinə, söyülməsinə təhqir olunmasına səbəb olur, axırda da bu «qəhrəman» özü donuz sürüsünün ayaqları altında qalaraq tələf olur.
        «Don Kixot» romanında himanizm və xeyirxahlıq ideyaları mühüm yer tutur. Don Kixotun başına gələn faciələrin hamısı onun özünün humanizmindən və qəlbinin xeyirxahlığından irəli gəlir. Qəhrəmanın qarşıya qoyduğu məqsəd, görmək istədiyi işlər nə qədər müsbət yönümlü olsa da, gücü çatmayan işə girişdiyinə və vaxtı keçmiş ənənələri yaşatmaq istədiyinə görə mənasızlaşır, onun özünü gülünc vəziyyətlərə qoyur.
        M. Servantesin «Don Kixot» romanı dünya ədəbiyyatı tarixində mühüm təsir gücünə malik bir əsər kimi şöhrət qazanmışdır və indi də oxucular tərəfindən sevilə-sevilə oxunur.

Doğma dilimizim saflığı - hazır inşa

 Doğma dilimizim saflığı - hazır inşa


        Azərbaycan dili dünyanın ən zəngin və inkişaf etmiş dillərindən biridir. Dil xalqın böyük var-dövləti, əvəzedilməz sərvətidir. Onunla həyat, varlıq və onun daşıyıcılarının şüurlu və əmək fəaliyyəti ifadə olunur. Dilin maneəsiz inkişafı milli azadlığın zəmanəti və rəhnidir, dilin çiçəklənməsi isə milli rifahın başlıca göstəricisidir. Dil və onun daşıyıcıları, o dərəcədə həyati zəruri əlaqəli və vəhdətdədir, onların birini digərindən təcrid etmək düşünülməz ağılagəlməzdir. Dil insanın əmək fəaliyyəti və insan cəmiyyətinin formalaşması prosesində meydana gəlmişdir. Dil xalqın inkişafının vasitəsi kimi insanların bütün bəşəriyyətlə ünsiyyəti üçün, təbiət qanunlannı və ictimai inkişafı yaxşı dərk etməyə kömək edir. Dilin köməyi ilə insanlar təsəvvürləri və dünyagörüşünü izhar edərək, əvəzedilməz ünsiyyət vasitəsi olaraq, bəşərin inkişafına daim xidmət edir.
        Milli dil, onun daşıyıcılarının intellektual inkişafında və mənəvi potensialının böyüməsində və qiymətləndirilməsində mühüm rol oynayır, milli mədəniyyətin çiçəklənməsinə, bilik dərəcəsi və dünyagörüş sahəsinin, sosial-ictimai yetişkənlik və kamilliyinin artmasına imkan yaradır.
        Millət onun fəal həyat fəaliyyəti və tərzini təmin edən dilsiz və dil ünsiyyəti olmadan mövcud ola bilməz. Dil təkcə insan təfəkkürünün və ünsiyyətin vacib vasitəsi deyil, həm də millətin və onun mədəniyyətinin zəruri əlamətlərindən biridir. Doğma dil incəliklə və parlaq daşıyıcılarının özünü ifadə etməsini əks etdirir. Dil insanların milli mənsubiyyətini simvolizə edir, xalqın mənəvi nailiyyətini ifadə edir, milli iftixarın obyektidi və mənbəyi olur.
        Öz doğma dilinə münasibət vətənə və anaya məhəbbətlə müqayisə edilir. Rus yazıçı Paustovski ana dilinə həssas yanaşmanın zəruriliyini qeyd edərək bildirir ki, «Hər bir adamın doğma dilinə münasibətini nəinki onun mədəni səviyyəsi ilə, həm də vətəndaşlıq dəyəri ilə çox dəqiq mühakimə etmək olar. Öz vətəninə həqiqi məhəbbət öz doğma dilini sevmədən mümkün deyil, ağılagəlməzdir». insanın öz ana dilinə bağlılığı barədə Azərbaycanın tanınmış adamları da çox aforizmlər deyiblər. Cəlil Məmmədquluzadə deyir ki, insan dünyaya gözünü açanda, ilk dəfə eşitdiyi doğma dili unudaraq yaşaması mümkün deyil. Firidun bəy Köçərli isə, doğma dilə məhəbbəti anaya və vətənə məhəbbətlə eyniləşdirirdi.
        Ancaq milli dilin xalqın həyatında belə vacib əhəmiyyət kəsb etməyinə baxmayaraq, Azərbaycan dili çox faciəvi bir tarix yaşamışdır. Çoxəsrli bir tarixə malik xalqımız, uzun müddət ərzində davamlı olaraq özünün ədəbi dilindən təcrid edilmiş, dil zorakı yolla sıxışdırılıb çıxarılmış, kənar düşmüşdür. Ancaq Azərbaycan xalqı öz dilinə qarşı olan ədalətsizliklə barışmamışdır. Yüz illərlə Azərbaycan dilinin sıxışdırılmasına və qadağalar qoyulmasına baxmayaraq, bu dil, xalqın və öncül insanların əks müqaviməti sayəsində qorunub saxlanmış, inkişaf etmişdir.
        Azərbaycan poeziyasının korifeyi, yüksək humanizm və insan azadlığı ideallarının carçısı Nəsimi, öz qüdrətli şair-filosof səsini qaldıraraq insanın, onun dilinin və mədəniyyətinin müdafiəsinə qalxdı. O, ölməz yaradıcılığını da öz doğma dilində, sadə həmvətənləri üçün yazıb yaratdı və ən başlıcası isə Azərbaycan dilini ədəbi və poetik arenaya çıxardı. Məhz Azərbaycan ədəbi dilinin formalaşması Nəsiminin adı ilə bağlıdır.
        Bir dahi yazıçı belə yazırdı: «Xalqın çox böyük sərvəti - onun dilidir». Bu, o deməkdir ki, hər bir insan öz ana dilinə hörmət etməli və onu sevməlidir, onun inkişafı və çiçəklənməsi üçün çalışmalıdır.

Doğma şəhərimiz - hazır inşa

Doğma şəhərimiz - hazır inşa

        Müstəqil Azərbaycan Respublikasının paytaxtı Bakı şəhəridir. Mən bu şəhərdə doğulub boya-başa çatmışam. Mən doğma şəhərimlə fəxr edirəm. Burada çoxlu muzeylər, parklar, teatrlar, qalereyalar, restoranlar və bir çox başqa əyləncə mərkəzləri vardır. Gözəl gəzinti yerləri daim turistlərin, şəhərin qonaqlarının, yerli əhalinin diqqət mərkəzindədir.
        İçərişəhər Bakının beşiyi hesab olunur. Arxeoloji qazıntılar zamanı burada V-VII əsrlərə aid tikililər tapılmışdır. İçərişəhər X-XII əsrlərdə tikilmiş möhtəşəm qala divarları ilə əhatə olunmuşdur. Qoşa Qala qapısında iki şir və onların ortasında öküz başı təsvir olunmuşdur. Rəvayətə görə şirlər qalanın əhalisinin cəngavərliyin, öküz başı isə buradakı firavanlığın rəmzidir. İçərişəhər özünəməxsus dar küçələri, dalanları, milli memarlıq üslubunda inşa edilmiş tikililəri ilə açıq səma altında muzeyi xatırladır. Buradakı qədim tikililərdən biri də Qız qalasıdır. Hündürlüyü 28 metrə çatan bu nadir memarlıq abidəsi XII əsrin yadigarıdır. Davud oğlu Məsud tərəfindən tikdirilən bu abidə indi şəhərimizin rəmzinə çevrilmişdir. Şərq ölkələrində çoxlu sayda eyniadlı qalalar tikilsə də, içərişəhərdəki qala öz möhtəşəmliyi ilə digərlərindən fərqlənir. Onun «Qız qalası» adlandırılması isə qalanın alınmazlığına işarədir.
        İçərişəhərdəki Şirvanşahlar sarayı da gözəl memarlıq nümunəsidir. Sarayın möhtəşəmliyi, divarlardakı naxışlann incəliyi adamı heyran qoyur. Bu sarayı XV əsrdə Şirvan şahı Xəlilullah özünümüdafiə məqsədi ilə tikdirmişdir.
        Mənim doğma şəhərim Bakı həm də müasir şəhərdir. Onu obrazlı şəkildə həmişəcavan şəhər adlandıranlar səhv etmirlər. Belə ki, sonrakı dövrlərdə qala divarlanndan kənarda bayır şəhər formalaşmışdı. XIX əsrin ortalarından Abşeronda sənayenin, o cümlədən də neftçıxarmanın inkişafı şəhərin sürətlə böyüməsinə səbəb olmuşdur. Əgər içərişəhər üçün dar küçələr, kiçik məhəllələr xarakterikdirsə, bayır şəhərdə yeni dövrün tələblərinə uyğun geniş küçələr, prospektlər inşa olunmuş, bağlar, parklar salınmışdır.
        Bakılılar bura gələn qonaqlara belə deyirlər. Bakıya gəlib sahilboyu uzanan bulvarı gəzməmisənsə, deməli, heç bu şəhərdə olmamısan. Zarafatla ifadə olunan bu sözlərdə bir həqiqət payı var. İndi Dənizkənarı Milli Park adlanan bulvar həqiqətən, Bakının vizit vərəqinə çevrilmişdir. Sahilboyu bir neçə kilometr uzanan bulvar ilk növbədə əla istirahət məkanıdır. Buradakı sakit mühit, genişlik, təmiz dəniz havası, yaşıllıqlar, oyun qurğuları, milli xörəklər bişirilən restoranlar həm uşaqlara, həm də böyüklərə, sözün əsl mənasında, «gəl-gəl» deyir. Bakı buxtasında gəmi ilə dəniz gəzintisinə çıxmağın isə bir özgə ləzzəti var. Bakı buxtasında açıq dənizdə yaradılan fəvvarə də geniş şöhrət tapıb. Təxminən 100 metrədək qalxan bu fəvvarəni cəsarətlə «dəniz gözəli» adlandırmaq mümkündür.
        Bakı dünyada neft şəhəri kimi tanınır. Burada həm quruda, həm də açıq dənizdə «qara qızıl» çıxarılır. Paytaxt neftçiləri 1949-cu ildə Xəzəri ram edərək açıq dənizdə neft hasilatına başlamışlar. Burada estakadalar üzərində salınan şəhərin - «Neft daşları»nın isə dünyada analoqu yoxdur.
        Bakı ölkənin mədəni mərkəzidir. Burada çoxlu elm və mədəniyyət ocaqları, ali məktəblər, texnikumlar, peşə məktəbləri var. Qeyd etmək xoşdur ki, dünyada yeganə olan xalçaçılıq muzeyi Bakıda fəaliyyət göstərir.
        Bakının parklarını, küçələrini dahi söz ustadlarının, məşhur yazıçıların heykəlləri bəzəyir. Akademik Milli Dram Teatnnın qarşısındakı bu abidə dahi Füzulinin heykəlidir. Söz mülkünün sultanı Füzuli yenə xəyal aləminə qapılıb. Abidənin postamentində isə şairin əsərlərindən seçilmiş süjetlər həkk olunub. Bu, dahi Nizaminin abidəsidir. Abidə ilə üzbəüz, yaraşıqlı binada böyük söz ustadının adını daşıyan Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi yerləşir. Olməz şairimiz S.Vurğunun abidəsi isə şəhərin mərkəzi hissəsində böyük bir bağda ucalır. Memar S.Vurğunu ayaq üstə təsvir edib - o sanki tribunadan Vətənə böyük məhəbbətlə qələmə aldığı «Azərbaycan» şeirini söyləyir.
        Hazırda şəhərimiz özünün yeni inkişaf dövrünü yaşayır. Təkcə son illərdə şəhərin ayrı-ayrı istirahət guşələrində çoxlu sayda fəvvarəli hovuzlar inşa edilmiş, yeni yaşıllıqlar salınmışdır. Bir çox ünvanlarda köhnə tikililər sökülərək onların yerində yeni, bir-birindən yaraşıqlı göydələnlər ucaldılır.
        Bir sözlə, şəhərimiz gələcəyə doğru inamlı addımlar atır, qədimliyini saxlayaraq müasirləşir, daha cazibədar görkəm alır.

Dostluq qırılmaz zəncirdir - hazır inşa

Dostluq qırılmaz zəncirdir - hazır inşa


        Dostluğun qırılmaz zəncirlə müqayisə edilməsi təsadüfi deyildir. Həqiqətən də, səmimi, möhkəm dostluq hisslərini heç nə ilə sarsıtmaq mümkün deyildir. Insanlar arasında hər xoş münasibəti dostluq adlandırmaq olmaz. Həqiqi dostluq illərin sınağından çıxır, bərkdə-boşda, həyatın enişliyoxuşlu yollarında sınanılır. Əsl dostluq insanlar arasında münasibətlərin ən uca zirvəsidir. Əgər sən dostluğu yüksək qiymətləndirirsənsə, gərək dostun sandığın şəxsin yolunda hər bir çətinliyə dözməyi bacarasan, sirlərini ondan gizlətməyəsən, heç vaxt yalan danışmayasan. Nahaq deməyiblər ki, dostdosta tən gərək, tən olmasa, gen gərək.
        Dostu olmaq böyük xoşbəxtlikdir. Kimin çox dostu varsa, o, həyatda daha inamlı olur, üzləşdiyi problemləri asanlıqla dəf edir. Adətən, çoxlu dostu olan şəxsi qollu-budaqlı ağaca bənzədirlər. Bu ağac təbiətin şıltaqlıqlarına asanlıqla dözür, onun insanlara daha böyük faydası dəyir.
        Mən «Dostluq nədir?» sualı ətrafında tez-tez düşünürəm. Mənim qənaətimə görə dostluq-fədakarlıq deməkdir. Asan günün dostluğu vaxtsız açan çiçəyə bənzəyir - onu şaxta, qar vurub soldurur. Çətinliklərdə bərkiyən dostluq isə uzunömürlü olur. «Uzaq sahillərdə» filmini yada salaq. Zənnimizcə, filmin qəhrəmanları Mehdi ilə Veselin arasında yaranan münasibətlərə «Dostluq nədir» sualının konkret cavabıdır. Onlar müharibənin odlu-alovlu yollarını birlikdə keçmiş, aralarında əsl dostluq münasibətləri yaranmışdır.
        Hamı kimi mənim də çoxlu dostlarım var. Onların əksəriyyəti mənimlə eyni sinifdə oxuyurlar. Bizim aramızda qarşılıqlı səmimiyyət və hörmət hökm sürür. Heç vaxt bir-birimizin xətrinə dəymirik. Biz, boş vaxtlarımızda bir yerə yığışır, müxtəlif məsələləri müzakirə edirik. Eyni zamanda bir-birimizə asanlıqla güzəştə getməyi də bacarırıq. Biz adətən, dərslərimizi də bir yerdə hazırlayırıq. Bu bizə dərslərimizdən yüksək qiymətlər almağımıza böyük təsir göstərir. Heç təsadüfı deyildir ki, dostlarımız arasında dərslərdən geri qalan yoxdur, biz hamımız dərs əlaçısıyıq. Müxtəlif fənlərdən «əla» qiymətlər almaqla həm valideynlərimizin etimadını doğrulduruq, həm də təhsil aldığımız məktəbin şöhrətini artırmağa çalışırıq. Müəllimlərimiz də onların zəhmətini itirmədiyimizə görə bizimlə fəxr edirlər.
        Belə bir deyim var. «Hər şeyin təzəsi, dostun köhnəsi». Mən də məktəb illərində qazandığım dostlarımla fəxr edir və onları qorumağa çalışıram. Mənim ən şirin xatirələrim dostlarımla keçirdiyim anlarla bağlıdır. Mən özlüyümdə qəti şəkildə müəyyənləşdirmişəm: həyatımda dostlarımı heç vaxt heç nə ilə və heç kimlə əvəz etmək mümkün olmayacaq.
        Mən əsl dostluğu tərənnüm edən çoxlu kitablar oxumuşam. Dostluqla bağlı bədii əsərlər arasında sevimli yazıçımız S.S.Axundovun «Qaraca qız» hekayəsi daha təsirlidir. Əsərin balaca qəhrəmanı Qaraca qız təxminən bizim yaşıdımızdır. Onun üçün dostluq hər şeydən qiymətlidir. Buna görə də ürək qızdırdığı rəfiqəsi təhlükə ilə üz-üzə qalanda özünü saxlaya bilmir. O, rəfiqəsinin zəhərli qanını sormaqdan belə çəkinmir. Beləliklə, Qaraca qız dostunu xilas edir, özü isə erkən yaşında həyatla vidalaşır.
        Qaraca qızın hərəkəti dost yolunda fədakarlıq nümunəsidir. Əsl dostlar çətin sınaq məqamlarında məhz belə hərəkət edirlər.

"Deyirəm vətənin bircə qış günü yaxşıdır qürbətin yüz baharından" - hazır inşa

 "Deyirəm vətənin bircə qış günü yaxşıdır qürbətin yüz baharından" - hazır inşa

        Elə şeylər var ki, insanın həyatında onları heç nə ilə əvəz etmək mümkün deyil. Vətən kimi. Yem dalınca uzaq məsafələr qət edən quş axşam düşəndə adi quru otlardan toxuduğu yuvasına qayıdır, burada özünə rahatlıq tapır, nəsil artınr. İnsan da belədir. O, vəzifə pillələrində yüksələ, ömrünün müəyyən illərini hansısa bir səbəbdən yaxın-uzaq məmləkətlərdə keçirə bilər. Ancaq harada olmasına baxmayaraq, insan dünyaya göz açdığı, böyüyüb boya-başa çatdığı, əcdadlarının ruhu dolaşan Vətənə can atır.
        İnsan əzəli və əbədi rahatlığını yalnız doğma Vətənində tapır. Dünyada sərvəti, iqtisadi gücü, görməli yerləri, iri şəhərləri, məşhur abidələri ilə şöhrət tapan məmləkətlərin sayı çoxdur. Fransanın paytaxtı Eyfel qülləsini, Luvr muzeyini, Misir piramidalannı, Çin səddini, Italiya şəhərlərinin qədim məhəllələrini görməyi, Türkiyənin Antalya kurortlarında dincəlməyi, Rusiya çöllərində qış idman növlərinin ləzzətini dadmağı kim arzulamır? Ancaq ayrı-ayrı ölkələrin, şəhərlərin gözəllikləri nə qədər cazibədar olsa da, Vətəni əvəz edə bilməz. Biz o yerlərə dünyagörüşümüzü genişləndirmək, müxtəlif mədəniyyətlərlə tanış olmaq üçün can atırıq. Müəyyən müddət qaldıqdan sonra qərib məmləkətlərin gözəllikləri, rahatlıqları belə adamı sıxır. Qəlbimizdə Vətənə bağlılıq isə əbədi və dəyişməzdir. Mən Vətənsiz insanı qəfəsə salınmış quşa bənzədirəm. Bülbül qəfəsdə susur, şirin nəğmələr oxumur, qəm-qüssədən saralıb-solur. Vətənsiz insan da belədir. Vətən yoxdursa, geniş dünya ona dar gəlir, özünə yer tapa bilmir, daim nisgil, xiffət içində yaşayır.
        Vətənin insan üçün nə demək olduğunu son illərin hadisələrinin timsalında aydın görmək mümkündür. 1988-ci ildən etibarən bədnam qonşularımız - ermənilər xalqımıza qarşı məkrli planlarının növbəti mərhələsini həyata keçirməyə başladılar. Əzəli torpaqlarımız olan indiki Ermənistanda azərbaycanlılara qarşı etnik təmizləmə siyasəti yürütdülər, Dağlıq Qarabağı, ona bitişik rayonları işğal edərək soydaşlarımızı doğma ev-eşiklərindən didərgin saldılar. Həmin insanların çoxusu, ələlxüsus da yaşlı nəslin nümayəndələri Vətənsizlik dərdinə dözməyərək dünyalarını dəyişdilər,
        «Tez-tez kəndimizi yuxuda görürəm. Şirin xəyallar məni Soyuq Bulaq dağlarına apanr. Sanki heç nə dəyişməyib. Kəndimizin ortasından keçərək qıvrıla-qıvrıla çöllərə tərəf axan çayın şırıltısını lap yaxında eşidirəm. Uşaqlığım, ilk gəncliyim keçən göy çəmənlər, yamyaşıl yamaclar yenə məni öz qoynuna səsləyir. Özümü dünyanın xoşbəxti sanıram, hər daşı, hər ağacı sinəmə sıxıb öpmək, özüm də torpağa qarışıb onun bir zərrəsi olmaq istəyirəm... Heyhat, bütün bunlar şirin xəyallardır, acı reallıq isə belədir: doğma yurd yerləri düşmən tapdağı altındadır. Açığı, əvvəllər yurd yerlərinin belə əziz, əvəzsiz olduğunu, bu qədər dərk etmirdim. O yerlərə bircə dəfə ayaq basmaq üçün bütün həyatımı verərdim». Qaçqın Gülçöhrə Əliyevanın yazdığı bu sətirlər indiki Ermənistandan zorla çıxarılmış on minlərlə soydaşımızın el-oba həsrətini, iztirablarını, mənəvi sıxıntılarını ifadə edir. Tarixi ədalətsizliklər üzündən itirilmiş torpaqlar, yurd yerləri qarşısıalınmaz bir qüvvətək Vətən övladlarını özünə çəkir.
        Vətən həsrəti ilə göynəyən insanların həyatından çoxlu belə misallar gətirmək mümkündür. Böyük şairimiz Hüseyn Cavid əsərlərində ifadə etdiyi milli ideyalara görə repressiya qurbanı olmuşdur. O, uzaq Sibirə sürgün edilmiş, elə orada da dünyasını dəyişmişdir. Vətəndən uzaqlarda yad torpaqda uyuyan şairin ruhu narahat idi. Nəhayət, bu həsrətə son qoyuldu. Ötən əsrin səksəninci illərində böyük çətinliklərdən sonra onun nəşi Azərbaycana gətirildi və Naxçıvanda doğma torpağa tapşırıldı, onun qəbri üstündə əzəmətli məqbərə ucaldıldı. Bununla da, sağlığında bütün varlığı ilə Azərbaycana bağlı olan H.Cavidin ruhu Vətənə qovuşdu. Bu, şairin yaxınları, onun yaradıcılığını sevənlər üçün böyük təsəllidir.
        Beləliklə, xalqımızın mentalitetində Vətənə bağlılıq mühüm yer tutur.

Dünənimiz, bu günümüz, sabahımız - hazır inşa

Dünənimiz, bu günümüz, sabahımız - hazır inşa


        Xalqımızın, ölkəmizin zəngin keçmişi vardır. Respublikamızın ərazisində bu diyarın dünyanın ən qədim yaşayış məskənlərindən biri olduğunu təsdiqləyən çoxlu arxeoloji abidələr mövcuddur. Alimlərin Azıx, Tağlar, Damcılı, Daşsalahlı, Qazma və digər mağaralarda üzə çıxartdıqları arxeoloji tapıntılar tarixi Azərbaycan torpaqlarında ibtidai insanların formalaşdığını təsdiqləyir.
        Heç təsadüfi deyildir ki, respublikamızın ərazisi «Avropanın ən qədim sakinləri» xəritəsinə daxil edilmişdir.
        Xalqımız təqribən 5 min illik dövlətçilik tarixinə malikdir. Azərbaycanın ərazisində ilk dövlət qurumları hələ eramızdan əvvəl IV minilliyin sonu - III minilliyin əvvəllərindən başlayaraq yaranmışdır. Eramızdan əvvəl I minillikdə - bizim eranın I minilliyinin əvvəllərində Azərbaycan ərazisində Manna, İskit, Atropatena və Albaniya kimi o dövr üçün qüdrətli sayılan dövlətlər mövcud olmuşdur.
        VII əsrdə İslam dininin yayılması ilə Azərbaycan torpaqlarında ərəb xilafətinin hökmranlığı başlamışdır. IX əsrin ortalarından etibarən ərəb xilafətinin süqutundan sonra Azərbaycan torpaqlarında Sacilər, Şirvanşahlar, Salarilər, Rəvvadilər, Şəddadilər dövlətləri yaranmışdır. Lakin, bu dövlətlərin heç biri qüdrətli deyildi. Bunlar tez süqut etdilər və Azərbaycan Böyük Səlcuq imperatorluğunun tərkibinə daxil oldu.
        Səlcuq imperatorluğunun dağılmasından sonra yaranan Şirvanşahlar və Eldənizlər dövlətləri Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində mühüm yer tutur. Eldənizlərin hakimiyyəti dövründə bütün Azərbaycan torpaqları vahid dövlətin tərkibində birləşdi, Azərbaycan dilinin yayıldığı ərazilər genişləndi. XV-XVIII əsrlərdə Azərbaycanın dövlətçilik mədəniyyətinin daha yüksək səviyyəyə qalxdığını söyləmək mümkündür. Bu dövrdə Şərqdə böyük nüfuza malik Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu və Səfəvi dövlətlərinin başında Azərbaycan sülalələri dayanırdılar. Uzun Həsənin dövründə Ağqoyunlu Yaxın və Orta Şərqin qüdrətli dövlətinə çevrilmişdi. Onun nəvəsi Şah ismayıl Xətayinin yaratdığı Səfəvi dövləti bütün Azərbaycan torpaqlarını birləşdirirdi. Burada Azərbaycan dili dövlət dili səviyyəsinə yüksəldilmişdi.
        Səfəvi dövlətinin süqutundan sonra hakimiyyətə Azərbaycan sərkərdəsi Nadir şah gəldi. O, Səfəvi imperiyasının sərhədlərini daha da genişləndirdi. Lakin Nadir şahın güclü mərkəzləşdirilmiş dövlət yaratmaq planları baş tutmadı və onun ölümündən sonra Azərbaycan xanlıqlara parçalandı.
        XVIII əsrin sonlarından etibarən Azərbaycan İranla Rusiya arasında uzun sürən qanlı müharibələr meydanına çevrildi. Bu iki imperiya arasında 1813-cü ildə bağlanan Gülüstan və 1828-ci ildə imzalanan Türkmənçay müqavilələrinə əsasən Azərbaycan iki yerə parçalandı. Şimali Azərbaycan Rusiyanın, Cənubi Azərbaycan isə İranın tərkibinə qatıldı.
        Rusiyanın və İranın yürütdüyü imperiya siyasəti xalqımızın azadlıq, müstəqil dövlət qurmaq arzularını səngidə bilmədi. 1918-ci il mayın 28-də Şimali Azərbaycanda Şərqdə ilk demokratik respublika - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yaradıldı. Bu cümhuriyyət cəmi 23 aydan sonra süqut etsə də, Azərbaycanın dövlətçilik tarixində parlaq bir səhifə oldu.
        Respublikamız 1920-1991-ci illərdə Sovet Sosialist Respublikaları Ittifaqı adlanan nəhəng dövlətin tərkibində yaşamışdır. Bu dövr ziddiyyətli bir dövr olmuşdur. Sovet hakimiyyəti illərində adət-ənənələrimizə, mənəvi dəyərlərimizə, dilimizə təzyiqlər göstərilsə də, xalqımız öz milli varlığını qorumağa nail oldu və böyük inkişaf yolu keçdi, elm-təhsil, mədəni inkişaf sahələrində sanballı nailiyyətlər qazandı.
        Nəhayət, 1991-ci ildə xalqımız böyük xoşbəxtliyə qovuşdu - XX yüzillikdə ikinci dəfə özünün müstəqil dövlətini qurdu. 1991-ci ilin oktyabrından bəri Azərbaycan müstəqillik yolunda inamla irəliləyir, xalqımız öz taleyinin sahibidir. Müstəqil Azərbaycan ABŞ, Fransa, Almaniya, italiya, Türkiyə, Rusiya kimi qüdrətli dövlətlərlə diplomatik münasibətlər qurmuşdur. Bu gün üçrəngli bayrağımız Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Avropa Şurası kimi mötəbər beynəlxalq təşkilatların iqamətgahları önündə əzəmətlə dalğalanır.
        Eyni zamanda respublikanın daxilində böyük dəyişikliklər baş verir. Azərbaycan iqtisadi inkişaf tempinə görə bütün dünyada öncül mövqeyə çıxıb. Uğurlu neft siyasətinin sayəsində respublikamıza böyük miqdarda maliyyə vəsaitləri gəlir. Bu gün bütün Azərbaycanın geniş tikinti, quruculuq meydanına çevrilməsi, yeni istehsalatların işə salınması, təhsil sisteminin yeniləşdirilməsi, mədəniyyətin inkişafına qayğı göstərilməsi bizdə müstəqil Azərbaycanın sabahına nikbin baxmağa əsas verir. Azərbaycanın sabaha açılan pəncərəsi geniş və işıqlıdır. Mən bu pəncərədən müstəqilliyimizin getdikcə möhkəmlənməsini, ölkəmizin qüdrətinin artmasını görürəm.

13.03.2018

Çörək əzəldən elin varı sayılıb - hazır inşa

Çörək əzəldən elin varı sayılıb - hazır inşa

çörək haqqında inşa, corek haqqinda insa

        Xalqımızda çox gözəl bir adət var. Böyüklər həmişə kiçiklərə nəsihət edərlər ki, yerdə çörək parçası görəndə onu qaldırıb öpmək və uca bir yerə qoymaq lazımdır. Bizdə əsl dostluğu da çörək kəsməklə başlayar, and içəndə də çörəyə and içərlər. Bütün bunlar göstərir ki, xalqımız çörəyə müqəddəs bir nemət kimi, bərəkət kimi baxır və onu uca tutur.
        İnsanlara çörək qədər vacib olan başqa bir nemət yoxdur. Azərbaycan xalqı ən qədim zamanlardan çörəyə ehtiramla yanaşmış, evinə ən əziz qonaq gələndə onu duz-çörəklə qarşılamışdır.
        Çörək əvəzedilməz nemətdir. Hər yerdə süfrəyə birinci çörək gətirirlər. Çünki çörək süfrənin şahıdır. Çörəksiz ən böyük qonaqlıq da insanı doydura bilməz. Çörək elin varı, elin sərvətidir. Çörəyə xoş baxmaq, onu ayaq altda atmaq, tullamaq, diz üstdə bölmək ən böyük günah sayılır.

 
Dadlı, bərəkətlidir,
Çiçək təravətlidir,
Dünyada şöhrətlidir,
Azərbaycan çörəyi!
Onu ancaq mərdlə kəs,
Hümmətin bilsə hər kəs,
Diz üstündə bölünməz,
Azərbaycan çörəyi!

        Çörək həyatdır, çörək yaşayışdır. Çörək olan yerdə gülüş də var, mahnı da var, oyun da var. Çörəyi bol olan xalqa zaval yoxdur, o heç vaxt basılmaz. Böyük şairimiz Səməd Vurğun çox gözəl demişdir:
 
Torpağa düşməsin havayı bir dən,
Çörək bol olarsa basılmaz Vətən!

        Görkəmli rus alimi A.K.Timiryazev demişdir: «Çörək insan zəkasının ən böyük kəşfidir». Deməli, bu kəşfin sayəsində hasil olan çörəyə ehtiram göstərmək, onu uca tutmaq bizim hər birimizin borcudur.
        Çörəyi tapdalamaq, ona xor baxmaq olmaz. Çörəyi bilmədən tapdaladıqda onu öpərək göz üstə qoymaq lazımdır. Ata-babalarımız deyiblər ki, çörəyə xor baxan, ona hörmətsizlik edən adamın evində heç vaxt bolluq olmaz. Çünki çörəyə hörmətsizlik evin bərəkətini qaçırır.

 
Çörəyi ver çörəkçiyə,
Birini də üstəlik.
Çörək müqəddəs nemətdir.
Çörək verən ol, çörək kəsən olma.
Çörək verən əli kəsməzlər.
istəyirsən bol çörək,
Al əlinə bel, kürək.
Duz-çörəyi itirmək günahdır.

        Verilən el sözləri bir daha göstərir ki, xalq həmişə çörəyi müqəddəs hesab etmiş və ona hörmətlə yanaşmışdır. Çörəyi uca tutmaq və qorumaq hamımızın borcudur. Mən arzu edirəm ki, dəyirmanlarımız həmişə taxıllı, çuvallarımız unlu, təknələrimiz çörəkli olsun.        

"Çörək bol olarsa, basılmaz vətən" (Səməd Vurğun) - hazır inşa


"Çörək bol olarsa, basılmaz vətən" (Səməd Vurğun) - hazır inşa

çörək haqqında inşa, corek haqqinda insa

        Səməd Vurğun həmişə böyük ideallar, böyük duyğular və arzularla yaşamışdır.
        Vurğun sənətinin kökü xalqın bağrında, Azərbaycan torpağındadır. Buna görə də onun misralarında yarpız ətri, bülbül cəh-cəhi, Azərbaycan çörəyinin dadı-duzu var.
        Böyük Vətən müharibəsi hadisələri, müharibə əhvali-ruhiyyəsi, xalqın və ordunun vətənpərvərliyi, qəhrəmanlığı Səməd Vurğun yaradıcılığının əsas mövzusu idi. Onun «Tarla nəğməsi» şeirindən götürülmüş «Çörək bol olarsa, basılmaz Vətən» misrası da sanki bizim bu günümüz üçün deyilmişdir.
        Doğma diyarımızın 20%-i işğal altında olduğu bir vaxda, bundan da aktual mövzu ola bilməz.
        Çörək elin sərvətidir. Çörək əvəzolunmaz bir nemətdir. Çörək həyatdır, yaşayışdır. Biz müharibə şəraitində yaşayan bir xalqıq. Bizim güclü dövlətimiz, ordumuz və güclü iqtisadiyyatımız var. Biz müharibə istəmirik. Torpaqlarımızı sülh yolu ilə geri qaytarmağa çalışırıq. Lakin lazım gəlsə biz torpaqlarımızı müharibə ilə də almağa hazırıq. Müharibəni qələbə ilə sona çatdırmaq üçün güclü dövlət, gözəl əhvali-ruhiyyə lazımdır. Elə bizim əvəzsiz sərvətləri olan torpaqlarımız, xalqımızın firavan həyatı, Azərbaycanımızın gündən-günə abadlaşması ox olub düşmənin gözünə sancılıb. inşallah bu ox düşmənin gözünü tezliklə ovub keçir.


Üfüqlər qızarıb, güləndə səhər,
Bülbül öpə-öpə oyatsın gülü.
Çırmayıb qolunu qızlar-gəlinlər
Yığsın qucağına sarı sünbülü.
Torpağa düşməsin havayı bir dən,
Çörək bol olarsa, basılmaz Vətən!

        Çörək olan yerdə gülüş də var, mahnı da. Çörək insanın ən vacib qidasıdır. Əgər əsgərlərimiz yaxşı qidalanmasa qolunda güc-qüvvət olmaz. Düşmən əsgərlərimizin zəifliyindən istifadə edər.
        Çörəyi uca tutmaq, qorumaq hər birimizin vəzifəsidir. Hər bir Azərbaycan vətəndaşı çalışır ki, buğda dənəsi torpağa düşüb itkiyə getməsin, bir tikə çörəyin də qədrini bilməliyik.
        Mən arzu edirəm ki, çörəyimiz həmişə bol, xalqımız ruzi-bərəkətli, torpaqlarımız basılmaz olsun!

Çörək elin bərəkətidir - hazır inşa

Çörək elin bərəkətidir - hazır inşa

çörək haqqında inşa, corek haqqinda insa

        Torpaq bizə Ulu Tanrı tərəfindən bəxş edilən əvəzedilməz nemətdir. Tarix boyu daim bəşərin əvəzedilməz qida yeri olan çörək də, torpağın məhsuludur.
        Çörək bizim üçün həyati vacib qida mənbəyimizi yetirən, qlobal miqyasda önəmli xəzinədir.
        Çörək heçdən yaranmır, onu əkən-biçən üyüdən və ərsəyə gətirən insanların bu işdə mühüm əməyi vardır. Onsuz, milyonlarla insan mövcudluğu şübhə altında olardı. Məhz bu işin zəhmətini nəzərə alsaq bizim çörək bişirənlərə baş əyərək minnətdarlığımızı bildirməyimiz çox vacibdir. Çörəyin hər tikəsinə hörmətlə yanaşaq və onu əziz tutaq.
        Çörək bizdə təkcə qida vasitəsi kimi yox, eyni zamanda insan xeyirxahlığının, sevgi və mehribanlığının simvolu olaraq qalır. İnsanlar duzçörəklə and içir, yeni evə köçərkən bərəkətlə evə daxil olurlar.
        Çörək bizdə bütün yaxşı başlanğıcların əsasıdır. Onun qiyməti dəyişməzdir.
        Gəlin çörəklə ehtiramlı olaq. O, yenilik və sevincdir. Onun yaradıcısı isə insandır.


10.03.2018

Cəmiyyətin həyatında müasir gəncliyin oynadığı rol - hazır inşa

Cəmiyyətin həyatında müasir gəncliyin oynadığı rol - hazır inşa


        Ümummilli liderimiz H.ƏIiyev demişdir: «Hər bir Azərbaycan gənci hər şeydən çox, hər şeydən artıq müstəqil Azərbaycanın bu günü, gələcəyi haqqında düşünməlidir.»
        Gənclik cəmiyyətin ən aktiv təbəqəsidir. Azərbaycanın inkişafında, ictimai-siyasi həyatında, ölkədə keçirilən istənilən tədbirlərdə gəncliyin rolu getdikcə artmaqdadır.
        Bizlər bu gün Azərbaycan vətəndaşı, Azərbaycan gənci olmağımızla fəxr edir, qürur duyuruq. Bu qürur bizdə davamlı inkişafda olan, monolit bünövrəsi Ulu öndərimiz H.ƏIiyev tərəfindən qurulmuş, günbəgün inkişaf edən, bayraqları uca zirvələrə qalxan güclü və sivil bir dövlətdə, doğma Azərbaycanımızda yaşamağımızdan irəli gəlir. Dövlətin gələcəyi və inkişafı gənclərin sağlam düşüncəsindən bəhrələnir. Gənclik cəmiyyətdə özünütəsdiq etmişdir. Gənclər cəmiyyətin ən həssas, hər an qayğıya ehtiyacı olan hissəsidir.
        Dövlətimiz gənclərin sağlam ruhda tərbiyə olunmaları və əsl vətəndaş kimi yetişmələri üçün əlindən gələni əsirgəməz Azərbaycan gəncləri də bu gün ictimai-siyasi, sosial-mədəni və digər sahələrdə fəal iştirak edir.
        Dövlət başçısının atmış olduğu addımlar və gənclərə verdiyi dəstək nəticəsində gənclər də bir qədər fəallaşır, daha da müsbət nəticələr əldə edir. Mədəniyyət, elm və digər sahələrdə parlaq nailiyyətlər qazanır.
        Artıq Azərbaycan gəncliyi cəmiyyətin inkişafında fəal sosial təbəqəyə çevrilmişdir. Hazırda Azərbaycan gəncləri öz bacarıq və qabiliyyətləri, imkanları ilə dünya ictimaiyyətinin diqqətini özünə çəkə bilmişdir.
        İdmançılarımız hər il müxtəlif idman növləri üzrə keçirilən Avropa və dünya çempionatında iştirak edərək uğuıiu nəticələrə imza atırlar. İdmançılarımız ölkəmizin idman şərəfini hər zaman uca tutur, üçrəngli bayrağımızı göylərə qaldırırlar.
        «Evrovision» beynəlxalq yarışmasının respublikamızda keçirilməsi də məhz gənclərimizin uğurlandır.
        Bu gün informasiya-kommunikasiya və rabitə sahələrində qazandıqları uğurlar göz qabağındadır.
        Düşünürəm ki, dövlətimiz biz gənclərə göstərdiyi qayğı və diqqət bizim məsuliyyətimizi daha da artıracaq, ölkəmizin gələcək inkişafı üçün çiyinlərimizə ağır və şərəfli yük qoyacaqdır. İnanıram ki, biz öz fəaliyyətimizi Prezidentimiz İ.ƏIiyevin biz gənclərə olan inam və etimadını bu gün olduğu kimi, gələcəkdə də doğruldacağıq.
        Azərbaycan gəncliyi cənab Prezident İ.ƏIiyevin yürütdüyü daxili və xarici siyasəti dəstəkləyir və ölkəmizin işıqlı və parlaq gələcəyini məhz onun çiyinlərində görür. Gəncliyimiz Azərbaycan naminə sabahımızdır. Vətənimiz naminə uğurumuzdur, bütövlüyümüz, dilimiz naminə şərəfimizdir. Demək sabahımız, uğurumuz, zəfərimiz bizimlədir.